Metodoloxía do modelo de escanos

Que é (e que non é)

É unha proxección condicionada: toma a media das sondaxes como se fose o resultado máis probable e calcula que escanos darían eses votos coas regras electorais reais. Despois engade a incerteza histórica das sondaxes para dar forquillas e probabilidades.

Non incorpora información que as sondaxes non teñen: candidaturas concretas por provincia, voto táctico, cambios de última hora nin efectos da campaña.

Paso 1 · A media de sondaxes

É a media ponderada da sección de sondaxes (a mesma función): xanela de 60 días, que se amplía se hai menos de 5 sondaxes; o peso baixa á metade cada 14 días e sobe co tamaño da mostra; e cada empresa pesa como máximo o 20 % do total, para que quen publica a diario non domine. Descártanse as sondaxes publicadas polos propios partidos e os recálculos de terceiros sobre datos do CIS, e un partido necesita polo menos 2 sondaxes para entrar. Frente Amplio sucede a Sumar: as cifras de ambos alimentan unha soa liña, «Sumar / Frente Amplio».

As regras completas están na metodoloxía da sección de sondaxes.

Paso 2 · De votos nacionais a votos por provincia

Cada partido reparte a súa cota nacional por provincias segundo o que sacou o 23X. O swing é proporcional por defecto: se un partido pasa do 12,4 % ao 18,6 % a escala nacional (×1,5), en cada provincia multiplica por 1,5 o seu resultado do 23X. Así non saen cotas negativas. Como opción ofrécese o swing uniforme (suma os mesmos puntos en todas partes, cun mínimo de cero).

Despois axústase de forma iterativa: cada partido reescálase para que o seu total nacional coincida co obxectivo e cada provincia, para que sume o 100 % dos seus votos válidos. Os votos consérvanse e ponse un teito do 85 % a calquera cota provincial. Os escanos saen dos votos válidos de cada provincia do 23X (a participación suponse igual).

Partidos novos, sucesores e territoriais

Frente Amplio herda a distribución territorial de Sumar no 23X, porque é o seu sucesor. Podemos non se presentou en solitario en 2023: usamos unha mestura ao 50 % entre a súa distribución de 2019 (única pegada propia, aínda que daquela incluía IU e os comúns) e a de Sumar 2023, para compensar os sesgos de ambas. SALF, sen historial en xerais, toma a distribución dos votos a candidaturas menores estatais do 23X (outros e PACMA): un voto disperso e sen base territorial. Adelante Andalucía só existe en Andalucía, coa distribución andaluza de Sumar.

Os partidos territoriais (ERC, Junts, Bildu, PNV, BNG, CC, UPN) reparten a súa cota estatal só nas súas circunscricións: onde non tiveron votos o 23X, non teñen. PACMA, CUP, NC e Teruel Existe non teñen sondaxe nacional: mantéñense no seu voto do 23X.

Paso 3 · Os escanos

D’Hondt en cada provincia cos escanos de 2026 (RD 806/2026: Madrid 38, Cádiz 8; 350 en total) e limiar do 3 % dos votos válidos, en branco incluídos.

Paso 4 · A incerteza (Monte Carlo)

Repítese o cálculo 10.000 veces, cunha semente fixa: a mesma entrada dá sempre o mesmo resultado. En cada simulación perturbanse, por esta orde: (1) o erro nacional de cada partido; (2) un erro rexional por comunidade autónoma e partido; (3) un ruído provincial, maior nas provincias pequenas.

O erro nacional suma tres cousas: o erro sistemático das sondaxes (todas se equivocan na mesma dirección), o erro de mostraxe da media e a deriva ata o día das eleccións. O seu tamaño medra coa raíz cadrada da cota do partido. Os erros están correlacionados: unha parte común move a esquerda contra a dereita (en 2023 as sondaxes infravaloraron o PSOE e sobrevaloraron PP e Vox), outra os partidos dun mesmo bloque, e o total reescálase para seguir sumando o mesmo.

Parámetros: erro sistemático = 0,40·√cota pp; deriva = 0,45·√cota·√(días/30) pp; mostra efectiva da media = 4.000; erro rexional = 0,09 e ruído provincial = 0,065 (en log, para unha provincia de 500.000 votos válidos). Os dous últimos saen do backtest: o erro da cota provincial do método ten unha desviación de 0,094 entre comunidades e de 0,075 dentro delas.

Calibración do erro co histórico

Coa media de sondaxes a 7 días das eleccións, o erro medio foi de 0,95 pp por partido (≥1 % de voto) en 2019 e 2023 xuntos, pero con erros grandes: Vox en 2019 (−3,2 pp), o PSOE en 2023 (−3,6 pp), Cs e Más País en 2019. A 35 días o erro medio sobe a 1,38 pp. A literatura internacional dá un erro absoluto medio das sondaxes duns 2 puntos desde 2000 (Jennings e Wlezien, 2018), da mesma orde.

A deriva sae de combinar dúas cousas: a volatilidade en frío da media de sondaxes de 2023 a 2026 (uns 0,14·√cota pp a 30 días) e o crecemento do erro ao achegarse a eleccións pasadas (ata 0,83·√cota pp a 30 días, con só dúas eleccións). Fixamos 0,45, entre ambas, por prudencia. Con estes parámetros, o 90 % dos erros históricos de partido cae dentro do intervalo teórico un 84 % das veces (nominal 90 %).

Limitacións: só hai dúas eleccións comparables (uns 19 casos a 7 días), así que os parámetros son aproximados. O modelo é algo ancho para os partidos grandes e algo estreito para os medianos que se moven de golpe (Vox 2019).

Erro da media de sondaxes en eleccións pasadas

Media de sondaxes (a mesma función que usa o modelo) a H días das eleccións, fronte ao resultado. Partidos con ≥1 % de voto, eleccións de novembro de 2019 e xullo de 2023.

Backtest

Aplicamos o método ao resultado de 2019 cos votos nacionais reais do 23X e comparamos os escanos por provincia cos reais. O swing proporcional deixa 18 escanos de 350 nunha provincia equivocada e acerta o reparto exacto en 35 de 52 provincias; o uniforme, 31; repetir 2019 sen swing, 61.

Cobertura dos intervalos: cos votos reais e só o ruído rexional e provincial, 10 de 12 partidos quedan dentro do intervalo nacional do 90 % e o 96 % dos casos partido-provincia dentro do seu (máis do 90 % nominal, porque moitos casos son case seguros). De extremo a extremo, coa media de sondaxes a 7 días do 23X, 12 de 13 partidos quedan dentro. En 2023 a media daba PSOE 106 escanos e foron 121 (o intervalo do 90 % ía de 90 a 126): un erro de sondaxe que o modelo contempla, pero que segue sendo posible.

Backtest: aplicar o método a 2019 cos votos reais de 2023

Escanos proxectados fronte aos escanos reais do 23X, usando os votos nacionais reais (así illase o erro do método do das sondaxes).

Escanos por partido (método proporcional)

Límites

As candidaturas proclámanse o 2 de novembro; o modelo non sabe se un partido presenta listas en todas as provincias. Unha coalición nova trátase como a suma das súas predecesoras. O voto dos menores (Aliança Catalana, etc.) cae en «outros». A participación suponse igual que o 23X.

Silencio electoral: do 24 ao 29 de novembro (ata as 21:00 peninsulares) a proxección baseada en sondaxes retírase da web. Isto é unha decisión prudente de produto, non asesoramento xurídico.